خراسان رضوی

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان نیشابور

شهرستان نیشابور یکی از شهرستانهای استان خراسان رضوی است. شهر نیشابور مرکز این شهرستان است.

جغرافیا

این شهرستان در حد فاصل مدار ۳۵ درجه و چهل دقیقه تا ۳۶ درجه و۵۰ دقیقه و طول جغرافیایی ۵۸ درجه و۱۵ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۱۵ دقیقه قرار گرفته و از شهرستان‌های شمالی استان خراسان رضوی می‌باشد. شهرستان نیشابور، از شمال با شهرستان قوچان از شرق با چناران و مشهد از جنوب با تربت حیدریه و کاشمر از غرب با سبزوار و از شمال غرب با فاروج از استان خراسان شمالی مرتبط است و در مسیر جاده ابریشم و مسیر ترانزیتی تهران-مشهد-افغانستان واقع می‌‌باشد. سالانه میلیون‌ها زایر آرامگاه امام رضا از آن عبور می‌کنند و همچنین از طریق دو جاده فرعی به قوچان و کاشمر نیز متصل است. در نتیجه این شهرستان، از موقعیت ژئوپلیتیک بسیار خوبی برخوردار می‌‌باشد.

تقسیمات کشوری

این شهرستان طبق آخرین تقسیمات کشوری ایران متعلق به استان خراسان رضوی بوده.شهرستان نیشابور پس از شهرستان های مشهد و سبزوار به عنوان سومین شهرستان پرجمعیت خراسان رضوی شناخته میشود و خود شامل چهار بخش، هفت شهر و ۱3 دهستان به شرح زیر می‌‌باشد:

بخش مرکزی به مرکزیت شهر نیشابور و شامل دهستانهای درب قاضی به مرکزیت روستای خوجان - دهستان ریوند به مرکزیت روستای شادمهرک - دهستان مازول به مرکزیت روستای قطن آباد - دهستان فضل به مرکزیت روستای ابوسعدی
بخش زبرخان به مرکزیت شهر قدمگاه رضوی و شامل دهستان‌های اردوغش به مرکزیت روستای ساحل برج و اسحاق آباد به مرکزیت روستای اسحاق آباد. در بخش زبرخان به جز شهر قدمگاه، شهر دررود (نگین سبز بینالود) و شهر خروین (ماسوله خراسان) قرار دارند. این بخش صنعتی و کشاورزی است و خوش آب و هواترین منطقه نیشابور است.
بخش سرولایت به مرکزیت شهر چکنه و شامل دهستان‌های سرولایت به مرکزیت روستای عبداله گیو و دهستان برزنون به مرکزیت روستای برزنون.
بخش میان جلگه به مرکزیت شهر عشق آباد و شامل دهستان‌های عشق اباد به مرکزیت شهر عشق اباد و دهستان غزالی به مرکزیت روستای فدیشه و دهستان بلهرات به مرکزیت روستای گلبوی سفلی.

بخش ها و دهستانها به تفکیک:

بخش مرکزی شهرستان نیشابور

  دهستان درب قاضی
  دهستان ریوند
  دهستان فضل
  دهستان مازول

شهرها: نیشابور

بخش زبرخان

  دهستان اردوغش
  دهستان اسحق آباد
  دهستان زبرخان

شهرها: دررود، قدمگاه و خرو.

بخش سرولایت

  دهستان سرولایت
  دهستان برزنون

شهر: چکنه

بخش میان جلگه

  دهستان بلهرات
  دهستان عشق آباد
  دهستان غزالى

شهرها: عشق آباد

بخش تخت جلگه

  دهستان تخت جلگه
  دهستان بینالود
  دهستان فیروزه

شهر : فیروزه(بزغان)

بخش طاغانکوه

  دهستان طاغانکوه شمالی
  دهستان طاغانکوه جنوبی

شهر : -

جغرافیای طبیعی

جلگه نیشابور از شمال و شرق به بلندترین ارتفاعات استان یعنی ارتفاعات معروف بینالود از جنوب به ارتفاعات کوه سرخ کاشمر و چهل تن تربت حیدریه و از غرب به کویر سبزوار ختم می‌‌شود و از حاصلخیزی بسیار بالایی برخوردار است، به طوری که این شهر را به آب و هوای خوب و باغات سرسبز و تنوع میوه‌هایش می‌‌شناسند. اکثر مناطق حاصلخیز و پر جمعیت در شمال این شهرستان قرار دارند، به طوریکه ۶ شهر از هفت شهر آن نیز در این منطقه واقع شده‌اند و رودخانه‌های بسیاری در آن جریان دارند که مهم‌ترین آنها رودخانه کال شور سبزوار است که از ارتفاعات این شهرستان سرچشمه گرفته و پس از عبور از سبزوار به دشت کویر می‌‌ریزد و سایر رودخانه‌ها عبارت‌اند از درود، خور، بوژان، باغرود، میرآباد، طاغان، بار، بقیع و سرولایت. ارتفاعات این شهرستان هرچند در ردیف صد قله بلند ایران قرار دارند اما به دلیل شباهت به رشته کوه‌های البرز، از زیبایی کم نظیری برخوردارند. بلندترین قله این شهرستان یعنی بینالود با ارتفاع ۳۲۱۱ متر به بام خراسان شهرت دارد و در نزدیکی روستای بوژان قرار دارد. سایر قلل عبارت‌اند از شیرباد به ارتفاع ۳۱۴۰ متر، طاغنکوه به ارتفاع ۳۰۶۹ متر، بقیع (۲۷۱۳ متر)، عطائیه (۲۳۱۰ متر)، گرماب (۲۰۷۶ متر).

جغرافیای انسانی

در سال ۱۳۸۵، شهرستان نیشابور تعداد ۴۴۸٬۱۷۰ نفر جمعیت داشته است.

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان مه ولات

شهرستان مه ولات از شهرستان‌های استان خراسان رضوی به مرکزیت شهر فیض‌آباد است.

تقسیمات کشوری

شهرستان مه ولات دارای دو بخش مرکزی و شادمهر است:

بخش مرکزی شهرستان مه ولات

  دهستان مه ولات جنوبی به مرکزیت مهنه
  دهستان حومه به مرکزیت عبدل آباد

شهرها: فیض‌ آباد

بخش شادمهر

  دهستان مه ولات شمالی به مرکزیت دوغ آباد
  دهستان ازغند به مرکزیت ازغند

در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۴۷٬۶۶۳ نفر جمعیت داشته که از این تعداد، ۳۲٬۵۱۲ نفر در روستاها و ۱۵٬۱۵۱ نفر در شهر فیض‌آباد ساکن می‌باشند.

شهر فیض‌آباد که در طول جغرافیایی ۵۸٫۵۰ و عرض شمالی ۳۴،۵۴ واقع گردیده، دارای موقعیت سوق‌الجیشی و استراتژیک مناسب است و در مسیر جاده های بین المللی شمال، جنوب و جنوب شرقی ایران بندرعباس و زاهدان و پاکستان قرار دارد و نیز شبکه ریلی آسیای مرکزی بندرعباس از این شهرستان می‌گذرد.

این شهرستان از شمال به دهستان پایین ولایت بخش مرکزی شهرستان تربت حیدریه و از شرق به شهرستان رشتخوار و خواف و از جنوب به شهرستان گناباد و بخش بجستان و از غرب به شهرستان خلیل‌آباد محدود می‌شود.

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان مشهد

شهرستان مشهد یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران است. مرکز این شهرستان شهر مشهد است. بر اساس سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهرستان بالغ بر ۲٬۸۶۸٬۳۵۰ نفر بوده که از این تعداد، ۲٬۴۲۷٬۳۱۶ نفر در شهر مشهد ساکن بوده‌اند.

تقسیمات کشوری

شهرها: این شهرستان دارای ۵ شهر است: مشهد، طرقبه، شاندیز، رضویه و ملک‌آباد.

بخش مرکزی شهرستان مشهد

  دهستان تبادکان
  دهستان طوس
  دهستان کارده
  دهستان میان ولایت (مشهد)
  دهستان کنویست
  دهستان درزآب

شهر مشهد

بخش احمدآباد

  دهستان پیوه ژن
  دهستان سرجام

شهرها: ملک‌آباد

بخش طرقبه

  دهستان شاندیز
  دهستان طرقبه

شهرها: شاندیز و طرقبه

بخش رضویه

  دهستان آبروان
  دهستان پائین ولایت (مشهد)
  دهستان میامی (مشهد)

شهر: رضویه

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان گناباد

شهرستان گُناباد از شهرستان‌های جنوبی استان خراسان رضوی ایران است.

مرکز این شهرستان شهر گناباد است. شهرستان گناباد ۱۱۰٬۱۳۵ نفر جمعیت دارد و دارای ۳ بخش و ۷ دهستان است.

موقعیت شهرستان گناباد

شهرستان گناباد به مرکزیت شهر گناباد یکی از شهرستانهای استان خراسان رضوی است که در جنوب آن قرار گرفته‌است. این شهرستان در طول شرقی ۴۶-۵۷ تا ۲۷-۵۹ و عرض شمالی ۰۳-۳۴ تا ۵۴-۳۴ قرار دارد.

با توجه به تقسیمات جدید سیاسی، این شهرستان از شمال با شهرستانهای مه ولات (محولات)، رشتخوار، خلیل آباد و برداسکن، از سمت شرق با شهرستان خواف و از سمت غرب و جنوب با استان خراسان جنوبی دارای مرز مشترک می‌باشد. مساحت این شهرستان ۹۵۸۴ کیلومتر مربع است. فاصله مرکز شهرستان تا شهر مشهد ۲۷۰ و تا تهران ۱۰۹۱ کیلومتر است.

شهرستان گناباد به دلیل واقع شدن در مسیر جاده مواصلاتی جنوب خراسان و مسیر ارتباطی خراسان رضوی با خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان دارای اهمیت خاصی است. ارتفاع این شهرستان از سطح دریا ۱۱۵۰ متر می‌باشد.

جمعیت

براساس آمار سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان گناباد ۱۱۰۱۳۵ نفر بوده که ۲درصد از جمعیت استان را شامل می‌شود. همچنین از کل جمعیت شهرستان ۵۵۷۴۶ نفر مرد و ۵۴۳۸۹ نفر زن هستند که بنابراین نسبت جنسی این شهرستان بیانگر پائین بودن درصد تعداد زنان به مردان در این شهرستان است. این نسبت در مقایسه با وضعیت استان که برابر ۱۰۱ می‌باشد، اختلاف کمی را نشان می‌دهد.

براساس آمار سال ۱۳۸۵ از کل جمعیت شهرستان گناباد ۶۱۸۲۹ نفر (۵۶ درصد) در نقاط شهری و ۴۸۳۰۶ نفر (۴۴ درصد) در نقاط روستایی سکونت داشته‌اند.

روند تغییرات توزیع جمعیت در شهرستان گناباد به شکل متقارن بوده به گونه‌ای روند رشد و کاهش توزیع جمعیت در سکونتگاههای شهری و روستایی تقریباً مشابه بوده‌است. طی سالیان متمادی، در سالهای اخیر برای اولین بار نرخ شهرنشینی در شهرستان گناباد از نرخ روستانشینی آن پیشی می‌گیرد. در مجموع طی سالهای مورد بررسی همواره نرخ روستانشینی با کاهش و شهرنشینی با افزایش مواجه بوده‌است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان گناباد

  دهستان پس کلوت
  دهستان حومه

شهرها: گناباد و بیدخت

بخش بجستان

  دهستان بجستان
  دهستان جزین
  دهستان یونسی

شهرها: بجستان و یونسی

بخش کاخک

  دهستان زیبد
  دهستان کاخک

شهرها: کاخک

روستاهای مهم

مند- Mend
گیسور
خیبری
زیبد
روشناوند
رقاصان
بیلند
دلویی یا دلوئی Dolui
غوژد
شورآب
روچی
بهاباد
شیرازآباد
ریاب
نوده پشنگ
سنو
موسیرز
مرندیز
فخراباد
مزار

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان کلات

شهرستان کلات از شهرستانهای استان خراسان رضوی می‌باشد. مرکز این شهرستان شهر کلات است و شهرزو دیگر شهر آن است. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۴۰٬۶۶۷ نفر جمعیت داشته است.این شهرستان درشمال شرقی ایران و خراسان قرار گرفته که از شمال بوسیله تپه ماهورهای نسبتاً پست به طول ۱۸۰ کیلومتر با کشور ترکمنستان همجوار است. و ازجنوب به کوه هزارمسجد و شهرستان مشهد، از شرق به شهرستان سرخس و از سمت غرب به شهرستان درگز محدود می‌شود. فاصله این شهر با مشهد ۱۴۵ کیلومتر، با جاده‌ای کوهستانی است. شهرستان کلات نادر در ۵۹ درجه و ۹ دقیقه و ۴۰ ثانیه تا ۶۰ درجه و ۲۷ دقیقه و ۲۵ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۲۴ دقیقه و ۲۰ ثانیه تا ۳۷ درجه و ۱۷ دقیقه عرض شمالی قرار دارد. این شهرستان در منطقه نیمه معتدل کوهستانی قرار دارد و دارای زمستان های سرد و تابستان های گرم و در مناطق پست هوایی معتدل در کوهپایه‌هاست. بلندترین نقطه آن ۳۰۵۹ متر از سطح دریا در ارتفاعات هزار مسجد و پست ترین نقطه آن ۴۵۰ متر در محل خروجی رودخانه چهچه در مرز ترکمنستان است.

تقسیمات کشوری

کلات نادر تا سال ۱۳۸۲ به عنوان بخشی از توابع شهرستان مشهد به شمار می‌رفت که در این سال با انتزاع از این شهرستان، با دو بخش زاوین و مرکزی به شهرستان ارتقاء یافت. شهرستان کلات دارای چهار دهستان پساکو ، زاوین ، مسجد کبود گنبد و هزار مسجد می باشد.وسعت این شهرستان ۳۵۱۸ کیلومتر مربع است.

بخش مرکزی شهرستان کلات

  دهستان کبودگنبد
  دهستان هزارمسجد

شهر: کلات

بخش زاوین

  دهستان پساکه
  دهستان زاوین

شهر: شهرزو

مناطق تاریخی

عمارت خورشید - مسجد کبود گنبد - دربند ارغونشاه - حمام نادری - چاه نادری قله زو - آب انبار خشت نادری - کتیبه نادری - بند نادری – قلعه فرود - تأسیسات آبرسانی قره سو به شهرکلات

مناطق تفریحی

آبشار قره‌سو - بند نادری - آبشار ارتکند و غار آبی ارتکند - آبشار آبگرم - رودخانه بابا رمضان - دره‌های عمیق روستای قله زو -جنگل پسته خواجه - جنگل ارس در لاین

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان کاشمر

کاشمـَر یا ترشیز از شهرهای جنوب غربی استان خراسان رضوی ایران است. این شهر در حدود ۲۰۰ کیلومتری مشهد قرار دارد.

کاشمر یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر کاشمر است.

در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۱۴۹٬۳۵۸ نفر جمعیت داشته است.

از محصولات مهم این شهر میتوان به زعفران انگور(انواع مختلف) کشمش و فرش دستباف اشاره کرد.

تقسیمات کشوری

شهرستان کاشمر شامل ۲ بخش و پنج دهستان و به نام‌های زیر است:

بخش مرکزی شهرستان کاشمر

  دهستان بالا ولایت (کاشمر)
  دهستان پائین ولایت

شهر کاشمر

بخش کوهسرخ

  دهستان بررود
  دهستان برکوه
  دهستان تکاب (کاشمر)

شهر ریوش

گردشگری

از جله نقاط مهم و دیدنی این شهر آرامگاه دو امام زاده یکی در مرکز شهر به نام سید حمزه معروف به باغ مزار که در میان باغی احاطه شده و دیگری سیدمرتضی در دامنه کوه می باشد که بسیار دیدنی و خوش آب و هوا می باشد. مرحوم مدرس پس از تبعید در این شهر به شهادت رسیده و دفن گردیده که آرامگاه وی پس از انقلاب سال 57 ترمیم و بازسازی گردیده است. از مهم‌ترین صادرات آن فرش و محصول کشاورزی عمده آن انگور و کشمش مرغوب و در این سالها زعفران نیز می باشد.

کاشمر

کاشمر که یکی ازشهرستان های خراسان رضوی است، از شمال به نیشابور و سبزوار، از مشرق به تربت حیدریه، از جنوب به گناباد و از مغرب به شاهرود متصل می شود. ارتفاع آن از سطح دریا 1215 متر است. این شهرستان در 35 درجه و 11 دقیقه عرض شمالی و 58 درجه و 72 دقیقه طول شرقی قرار گرفته و آب و هوای آن به علت پستی و بلندی زمین و عوامل دیگر متنوع است. در شمال شرقی این شهرستان هوا سرد و مرطوب و زمستان های آن طولانی است. شمال این منطقه دارای آب و هوای معتدل و قسمت های جنوبی به علت مجاورت با کویر دارای اب و هوای بسیار گرم و آبی شور می باشد. ارتفاعات شمالی این شهرستان از خواف شروع شده و از شمال تربت حیدریه می گذرد و دارای کوههای مربوط به دوران چهارم زمین شناسی و دارای قله مخروطی آتشفشانی در شمال قریه ریوش است. کوههای این منطقه پوشیده از درخت بادام می باشند و در دامنه ها دارای چشمه های آب گرم معدنی هستند. رشته کوههای جنوبی این منطقه بسیار کم آب و دارای تپه های گچی اند. در قسمت جنوبی این شهرستان کویر نمک قرار دارد که در زمستان و در هنگام بارندگی عبور از آن دشوار است. رودهای این شهرستان فصلی اند و بیشتر در بهار از دره های کوهستانی شمال جاری می شوند. کاشمر منطقه ای کشاورزی است و دارای محصولاتی چون غلات، حبوبات، پنبه، زیره و تنباکو است. در کوهستان های این منطقه محصولات دامی مانند پشم و پوست و لبنیات تولید می شود. صنایع دستی محلی کاشمر قالی، قالیچه، زیلو، گیوه و چادرشب ابریشمی است. انگور و کشمش کاشمر دارای ارزش صادراتی است.

شهرستان کاشمر از چهار بخش به ذنام های حومه، ریوش، خلیل آباد و بردسکن تشکیل می شود و دارای 152 پارچه آبادی است. طوایفی مانند طایفه طاهری، طوایف بلوچ خان زائی، گرگ زائی و اسماعیل زائی، طایفه بهمدی و میش مست در اطراف این شهرستان زندگی می کنند.

تاریخچه کاشمر

کاشمر طی چند هزار سال قدمت به نام های متفاوتی خوانده شده است. بنای آنرا به بهمن پسر اسفندیار و نوه گشتاسب نسبت داده اند. نام اصلی آن ترشیز است و جغرافی نویسان اسلامی به صورت طرثیث و ترشیش و.. آنرا ثبت کرده اند. همچنین نام های سابق این شهر بوشت و بست بوده است. پس از تصرف خراسان بدست اعراب و تا زمانیکه سلسله های ایرانی در خراسان علیه خلفای اموی قیام کردند ترشیز در طی دو سه قرن اولیه اسلامی بین امرای طاهری و صفاری دست به دست می گشته و در نیمه اول قرن چهارم از شهرهای تابعه نیشابور محسوب می شده است. در سال 483 هنگامیکه حسن صباح پیشوای نزاریان ایرانی در الموت استقرار یافت دستیار خود حسین قاینی را که از پیش حکومت قهستان و ترشیز را داشت به عنوان داعی به ترشیز اعزام کرد و وی در دعوت مردم به نهضت نزاری حسن صباح توفیق زیادی بدست آورد. تعداد زیاد قلعه های جنگی در سراسر قهستان که در نام های محلی به نام های قلعه دختر و قلعه ملاحده موسومند حکایت از این امر دارد. پیش از سلطه مغول ترشیز بدست وزیر سلطان سنجر سلجوقی غارت و پس از آن در سال 4-653توسط جلوداران سپاه هلاکوخان مغول ویران شد. بعد از قلع و قمع اسماعیلیه توسط هلاکو خان مغول بار دیگر ترشیز رو به آبادانی گذاشت و در قرن هفتم یکی از شهرهای مهم قهستان به شمار می آمد اما در پایان همین قرن توسط امیر تیمور گورکانی تصرف شده و ویران گردید.

آثار باستانی

کاشمر دارای آثار تاریخی فراوانی است که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از: بقایای تپه باستانی کندر، سد قدیمی منتسب به عضد الدوله در شمال روستای کشمر، آثار باقی مانده سد شاهی، قلعه دختر و پسر در ریوش و کوهسرخ، آسیاب ها و آثار موجود در دامنه کمر باغدشت و گورستان گبرها در قراچه کوهسرخ

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان قوچان

شهرستان قوچان از شهرستان‌های شمالی استان خراسان رضوی است. مرکز این شهرستان شهر قوچان است. باجگیران دیگر شهر آن است. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۱۸۶٬۰۲۲ نفر جمعیت داشته است.

تقسیمات کشوری

بخش باجگیران

  دهستان دولتخانه

شهر باجگیران

بخش مرکزی شهرستان قوچان

  دهستان دوغائی
  دهستان سودلانه
  دهستان شیرین دره
  دهستان قوچان عتیق

شهر قوچان

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان فریمان

شهرستان فریمان از شهرستان‌های استان خراسان رضوی می‌باشد. مرکز این شهرستان شهر فریمان است. قلندرآباد، سفیدسنگ و فرهادگرد دیگر شهرهای آن هستند. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۸۷٬۲۶۶ نفر جمعیت داشته است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان فریمان

  دهستان بالابند
  دهستان سنگ بست
  دهستان فریمان

شهرها: فریمان و فرهادگرد

بخش قلندرآباد

  دهستان سفیدسنگ
  دهستان قلندرآباد

شهرها: قلندرآباد و سفیدسنگ شهری بسیار زیبا با آب و هوای معتدل و دل انگیز فرهادگرد یکی از شهرهای زیبای این شهرستان با اب وهوای سردی در شمال شرق این شهرستان ودر 60کیلومتری شهر مشهد قرار دارد ودارای جاذبه گردشگری شامل کلاته خوش.کلاته سبز.آبکوه.میباشد

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان سرخس

شهرستان سرخس، یکی از شهرستان‌های شمال شرق خراسان رضوی است. ۸۷٬۴۴۲ نفر جمعیت دارد و با وسعتی معادل ‪ ۵٬۴۷۲‬کیلومتر مربع دارای دو شهر سرخس و مزداوند، دو بخش مرکزی و مرزداران و شش دهستان است.

موقعیت جغرافیایی

سرخس در گوشه شمال شرقی ایران، در مجاورت ترکمنستان (شوروی سابق)، تقریباً بین دو نصف النهار۳۰ تا ۶۰ و ۱۵ تا ۶۱ درجه شرقی و بین دو مدار ۳۶ و ۳۶ تا ۴۰ درجه شمالی قرار گرفته است. حد طبیعی منطقه را در جنوب، رودخانه کشف رود و حد شرقی را تجن (از پیوستن رودخانه هریرود و کشف رود) و حدود طبیعی غربی و جنوب غربی را آخرین امتدادهای ارتفاعات کپه داغ مشخص می‌نماید.

تقسیمات کشوری

شهر سرخس

شهر مزداوند

بخش مرکزی شهرستان سرخس

  دهستان تجن
  دهستان خانگیران
  دهستان سرخس

بخش مرزداران

  دهستان پل خاتون
  دهستان گل بی بی (بزنگان)
  دهستان مرزداران

ویژگی‌ها

سرخس از نظر استراتژیک و ژئوپلتیک در خراسان رضوی و بلکه کشور بسیار مهم است و به نوعی مهم‌ترین نقطه بزرگراه ابریشم، محل اتصال شرق به غرب و شمال به جنوب جهان، است. یکی از سه گمرک بزرگ ترانزیتی ایران و راه‌آهن بین‌المللی مشهد-سرخس-تجن (محور طلایی) در سرخس واقع است.

منطقه ویژه اقتصادی سرخس کانون مبادلات تجاری به کشورهای آسیای میانه، ‪ CIS‬و کشورهای عضو اکو است. این منطقه ویژه دارای فضاهای تجاری، بازار دوستی، سردخانه، فرودگاه بین المللی الماس و سایر امکانات می‌باشد و تاکنون آستان قدس رضوی ‪ ۵۰۰‬میلیارد ریال در این مکان سرمایه‌گذاری کرده‌است.

از دیگر ویژگیهای سرخس وجود سد دوستی است که برروی رودخانه مرزی هریرود باذخیره آبی‌ سالانه ‪ ۸۲۰‬میلیون مترمکعب و دریاچه‌ای به وسعت ‪ ۳۷‬کیلومتر مربع می‌باشد که توسط ایران و ترکمنستان بطور مشترک ساخته شده‌است.

پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژادخانگیران، که روزانه با بیش از ‪ ۵۰‬میلیون متر مکعب تولید، گاز مصرفی شش استان خراسان رضوی، شمالی، جنوبی، مازندران ، گلستان و سمنان را تامین می‌کند، در این شهرستان واقع است.

سرخس دارای معادن غنی ذغال سنگ است و معدن ذغال سنگ «آق دربند»، تامین کننده بخشی از ذغال سنگ کارخانجات کشور است.

مزار شیخ لقمان سرخسی عارف قرن چهارم هجری شمسی، پل خاتون و رباط شرف مربوط به دوران سلجوقیان، غار مزدوران، دریاچه و غار بزنگان از جاذبه‌های گردشگری سرخس است.

‪ ۲۵‬هزار هکتار اراضی دیم و آبی سرخس که با تکمیل کانال پایاب سد دوستی، ‪ ۲۵‬هزار هکتار به آن اضافه می‌شود، از دیگر توانمندیهای این شهرستان است.

در شهرستان سرخس ‪ ۱۷۰‬هزار تن انواع محصولات کشاورزی تولید می‌شود.

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان سبزوار

شهرستان سبزوار یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی می باشد. جمعیت این شهرستان بر اساس سرشماری ۱۳۸۵ برابر ۴۴۰٬۱۳۳ نفر گزارش شده است که پس از شهرستان مشهد دومین شهرستان پرجمعیت این استان است . مرکز این شهرستان، شهر سبزوار است.

زبان

بیشتر مردم در روستاها به گویش سبزواری و در شهر سبزوار به لهجهٔ سبزواری سخن می گویند.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان سبزوار

  دهستان رباط
  دهستان قصبه شرقی
  دهستان قصبه غربی
  دهستان کراب

شهرها: سبزوار

بخش جغتای

  دهستان پائین جوین
  دهستان جغتای
  دهستان میان جوین
  دهستان دستوران

شهرها: جغتای

بخش جوین

  دهستان بالا جوین
  دهستان پیراکوه
  دهستان حکم آباد

شهرها: نقاب

بخش خوشاب

  دهستان دره یام
  دهستان سلطان آباد
  دهستان طبس (سبزوار)
  دهستان رباط جز

شهرها: سلطان‌آباد

بخش داورزن

  دهستان باشتین
  دهستان کاه
  دهستان مزینان

شهرها: داورزن

بخش رودآب

  دهستان خواشد
  دهستان فروغن
  دهستان کوه همائى

شهرها: رودآب

بخش ششتمد

  دهستان بیهق
  دهستان تکاب کوه میش
  دهستان ربع شامات
  دهستان شامکان

شهرها: ششتمد

نامشناسی

سبزوار به دلیل آبادی زیاد به این نام خوانده می‌شود. نام‌های پیشین سبزوار بیهق و سربداران بوده‌است.

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان رشتخوار

شهرستان رشتخوار یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی است. مرکز این شهرستان شهر رشتخوار می‌باشد. نوخندان، لطف‌آباد و چاپشلو دیگر شهرهای این شهرستان می‌باشند. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۵۷٬۹۹۴ نفر جمعیت داشته است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان رشتخوار

  دهستان آستانه (رشتخوار)
  دهستان رشتخوار

شهرها: رشتخوار

بخش جنگل

شهر جنگل

  دهستان شعبه

شهرها: جنگل

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان درگز

شهرستان درگز یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی است. مرکز این شهرستان شهر درگز می‌باشد. نوخندان، لطف‌آباد و چاپشلو دیگر شهرهای این شهرستان می‌باشند. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۷۵٬۹۲۵ نفر جمعیت داشته است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان درگز

  دهستان تکاب (درگز)

شهرها: درگز

بخش چاپشلو

  دهستان قره باشلو
  دهستان میانکوه (درگز)

شهرها: چاپشلو

بخش لطف‌آباد

  دهستان دیباج
  دهستان زنگلانلو

شهرها: لطف‌آباد

بخش نوخندان

  دهستان درونگر
  دهستان شهرستانه

شهرها: نوخندان

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان خواف

شهرستان خواف یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی است و مرکز آن شهر خواف می‌باشد که در ۲۵۰ کیلومتری جنوب غربی مشهد واقع است. سنگان، نشتیفان، قاسم‌آباد و سلامی دیگر شهرهای آن هستند.

این شهرستان با چهار بخش مرکزی، سنگان، جلگه زوزن، و سلامی و جمعیتی بیش از ۱۱۰ هزار نفر، در نوار مرز شرقی ایران قرار دارد و ۱۲۳ کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان دارد.

این شهرستان از شمال به شهرستان رشتخوار، از غرب به شهرستان گناباد، از جنوب به شهرستان قاینات و از شرق به شهرستان تایباد و افغانستان متصل است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان خواف

  دهستان نشتیفان
  دهستان میان خواف

شهرها: خواف و نشتیفان

بخش سنگان

  دهستان پائین خواف
  دهستان بستان

شهر سنگان

بخش جلگه زوزن

  دهستان زوزن
  دهستان کیبر

شهرها: قاسم آباد

بخش سلامی

  دهستان بالاخواف
  دهستان سلامی

شهرها: سلامی

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان خلیل‌آباد

شهرستان خلیل‌آباد یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران است. مرکز این شهرستان شهر خلیل‌آباد می‌باشد. کندر دیگر شهر آن است. در سال ۱۳۸۵، شهرستان خلیل‌آباد تعداد ۴۵٬۰۰۸ نفر جمعیت داشته‌است.

خلیل آباد در بین دو شهرستان کاشمر و بردسکن واقع شده‌است، خلیل آباد در فاصله ۲۰ کیلومتری بردسکن و ۱۲ کیلومتری کاشمر واقع شده‌است. فاصله خلیل آباد تا مشهد از راه کاشمر ۲۴۰ کیلومتر می‌باشد.

شغل بیشتر مردم خلیل آباد کشاورزی است و محصول عمده در این شهرستان انگور می‌باشد، بیشتر مردم خلیل آباد محصول انگور خود را در جاهای مخصوصی که «کشمش خانه» نامیده می‌وشد و باروش‌های سنتی به کشمش تبدیل می‌کنند و می‌فروشند. در سال‌های اخیر کشت زعفران در منطقه خلیل آباد گسترش پیدا کرده‌است. همچنین مردم با تشویق دولت به کشت درخت پسته روی آورده‌اند.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان خلیل‌آباد

  دهستان حومه (خلیل‌آباد)
  دهستان رستاق

شهرها: خلیل‌آباد

بخش ششطراز

  دهستان ششطراز
  دهستان کویر (خلیل‌آباد)

شهرها: کندر

تاریخچه

حدود ۲۵۰ سال قبل خلیل خان فرزند جلیل بیگ از خاندان عرب میش مست قلعه‌ای بزرگ و زیبا به نام خودش بنا نهاد که بعدها خلیل آباد نام گرفت اما در حقیقت نام این سرزمین ،خارزنج است که در کتب تاریخی و معتبر از آن و بسیار نام برده شده‌است . شهر خارزنج در ناحیه شمالی شهر خلیل آباد فعلی واقع شده بود که در اثر زمین لرزه تخریب و ساکنانش در دشتهای جنوبی پراکنده و اقدام به ساخت آبادی‌های متعدد نمودند ، سرانجام بدلیل وجود ناامنی‌های حاصل از حمله افاغنه و ترکمنها اقدام به ساخت قلعه معروف خلیل آباد نمودند و خلیل آباد مرکزیت یافت و بدین ترتیب مردم با این منطقه انس گرفته و هر روز بر جمعیت آن افزوده که در نهایت در سال ۱۳۴۳به شهر و با پیگیریهای مردمی و همت مسئولین وقت در سال۱۳۸۲ به شهرستان ارتقاء یافته‌است.

براساس کتب تاریخی ،پیشینه شهرستان به دوران زرتشت بر می‌گردد ،به طوری که آثار وابنیه زرتشتیان در اطراف شهرستان به چشم می‌خورد . اما رونق علمی وفرهنگی آن به قرون سوم وچهارم هجری که به نام خارزنج معروف بوده باز می‌گردد .

به‌عنوان نمونه در جلد ششم لغتنامه دهخدا از خارزنج به‌عنوان شهری آباد و خاستگاه اهل علم وادب یاد شده‌است . از معروف ترین علما وبزرگان خارزنج می‌توان به احمد بن محمد خارزنجی صاحب کتاب ((تکلمه در لغت)) ویوسف بن حسن خارزنجی از فضلای زمان خود اشاره کرد . از دیگر شخصیتهای تاریخی این شهرستان عمید الملک کندری وزیر دربار سلجوقیان است که از شخصیتهای مهم و سرنوشت ساز در تاریخ کشورمان به شمار می‌رود.

مشخصات جغرافیایی شهرستان خلیل آباد

در ۵۸ درجه و ۱۷ دقیقه طولی شرقی از نصف النهار مبدأ و ۳۵ درجه و ۱۵ دقیقه عرضی شمالی از خط استوا و ارتفاع ۹۷۵ متری از سطح دریا قرار دارد . شهرستان خلیل آباد در فاصله ۲۴۰ کیلومتری جنوب غربی مشهد مقدس واقع گردیده که از شمال به بخش کوهسرخ شهرستان کاشمر و از جنوب به بخش بجستان شهرستان گناباد و از شرق به شهرستان کاشمر و از غرب به شهرستان بردسکن محدود شده و دارای دو بخش مرکزی و ششطراز و چهار دهستان و وسعتی بالغ بر ۵/۱۷۶۷ کیلومترمربع و دارای آب و هوای نسبتاً کویری و خشک بوده و درجه حرارت در بعضی اوقات در تابستان به ۴۵ درجه سانتی گراد و در زمستان به ۱۰ـ درجه میرسد

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان چناران

شهرستان چناران از شهرستان‌های استان خراسان رضوی است. مرکز این شهرستان شهر چناران بوده و دارای دو بخش مرکزی و گلبهار است. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان ۱۱۰٬۹۶۶ نفر جمعیت داشته است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان چناران

  دهستان چناران
  دهستان رادکان
  دهستان بق مج

شهر: چناران

بخش گلبهار

  دهستان بیزکی
  دهستان گلمکان

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان تربت حیدریه

شهرستان تربت حیدریه یکی از شهرستانهای استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران می‌باشد. مرکز این شهرستان شهر تربت حیدریه است. بایک، دولت آباد، رباط سنگ و کدکن شهرهای دیگر آن هستند. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۲۶۷٬۶۰۴ نفر جمعیت داشته است.

اطلاعات

شهرستان تربت حیدریه با جمعیتی بالغ بر 272400 نفر و 63423 خانوار دارای5 بخش بوده که اخیراً بخش‌های فیض آباد و رشتخوار از تربت حیدریه منفک و به شهرستان های مه ولات و رشتخوار ارتقاء داده شده اند .از لحاظ ارتباط دهی در حال حاضر بیش از 93% جمعیت شهرستان از نعمت تلفن بهره مند هستند ، مضافاً به اینکه 100% روستاهای بالای 5 نفر جمعیت شهرستان نیز دارای ارتباط بوده و در مجموع حدود 8/99 درصد جمعیت شهرستان به نوعی دسترسی به ارتباط دارند .

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان تربت حیدریه

  دهستان بالاولایت
  دهستان پائین ولایت

شهرها: تربت حیدریه

بخش بایک

  دهستان بایک

شهرها: بایک

بخش جلگه زاوه

  دهستان زاوه
  دهستان سلیمان
  دهستان صفائیه

شهرها: دولت‌آباد

بخش کدکن

  دهستان کدکن
  دهستان رقیچه

شهرها: کدکن

بخش جلگه رخ

  دهستان پائین رخ
  دهستان میان رخ
  دهستان بالا رخ

شهرها: رباط سنگ

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان تربت جام

شهرستان تربت جام از شهرستانهای تابع استان خراسان رضوی است. مرکز این شهرستان، شهر تربت جام است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان تربت جام

  دهستان جامرود
  دهستان جلگه موسی آباد
  دهستان میان جام

شهرها: تربت جام

بخش صالح‌آباد

  دهستان باغ کشمیر
  دهستان جنت‌آباد
  دهستان صالح‌آباد (خراسان رضوی)
  دهستان قلعه حمام

شهرها: صالح‌آباد

بخش نصرآباد

  دهستان بالاجام
  دهستان کاریزان

شهر نصرآباد

بخش بوژگان

  دهستان دشت جام
  دهستان هریرود

شهر نیل شهر

بخش پائین جام

  دهستان زام
  دهستان گل بانو

مساجد در شهرستان تربت جام

مسجد خواجه عزیزالله تربت جام: در شهر تربت جام و در شمال آرامگاه شیخ جام قرار دارد . در حال حاضر به صورت نیمه ویران درآمده‌است و از سده ۵ هـ.ق. بر جای مانده‌است.
مسجد عتیق تربت جام
مسجد کرمانی تربت جام
مسجد نو تربت جام: این مسجد در جانب شرقی مزار واقع است و با یک مقصوره چلیپا شکل و شبستان‌های ستون دار طرفین آن و یک حیاط کوچک مستطیل شکل مشخص می‌شود. رواق شرقی ،با مسجد عتیق پیوند خورده‌است و برای این کار ،الزاماً بخشی از آن و احتمالاً بناهای مغولی شمال مجموعه تخریب شده‌است . دری که جایگزین محراب گنبد شده ، راهی را برای ورود به مسجد جدید فراهم ساخته‌است . دیوارهای تکیه حیاط ، تاق‌های رواق‌ها و شبستان‌های طرفین گنبد مقصوره و تزیینات زیر گنبد ، نسبتاً جدید هستند. تنها بخش اصلی مسجد به نظر می‌رسد که گنبد مقصوره باشد. این بنا احتمالاً توسط جلال الدین فیروز شاه ، در سال ۸۴۶ هـ.ق. ساخته شده‌است.

حمامها و آب انبارها در شهرستان تربت جام

آب انبار لنگر تربت جام: این انوار ،واقع در روستای لنگر و ۲۴ کیلومتری غرب تربت جام ، قرار گرفته و ظاهراً هم‌زمان با بنای آرامگاه در دوره تیموری ساخته شده‌است . آب انبار لنگر بنای آجری بزرگی به عرض ۱۸ و طول ۲۴ و عمق آبگیر ۶ متر است . ارتفاع پوشش گنبدی آن انبار از کف زمین نیز به ۹ متر می‌رسد. این منبع حدود ۱۳۲ متر مساحت دارد و تقریباً ۲۰۰۰ متر مکعب آب را در خود جای می‌دهد. در جانب شمالی و جنوبی بنا دو غرفه آجری ساخته شده که در یکی از آنها پلکان آجری برای دسترس به آب قرار دارد . پله‌ها در عمق منبع و داخل آب ادامه پیدا می‌کند تا هر قدر سطح آب پایین رود ، بتوان به آن دست یافت . غرفه دیگری که کوچک‌تر و تقریباً قرینه غرفه پلکان دار است ،برای استحکام پشت بند پوشش بنا ، ساخته شده‌است. احتمال دارد این بنا از ساخته‌های امیرعلی شیرنوایی ، وزیر دانشمند و خیر سلطان حسین بایقرا باشد.
آب انبار تربت شیخ جام تربت جام: این بنا مقابل در ورودی باغ و متصل به صحن شمالی مرقد شیخ جام واقع شده‌است . بنای اولیه آب انبار در سال ۱۰۱۰ هـ.ق. توسط «فیروزبن حسین» نامی ساخته شده و در دوره ناصرالدین شاه (۱۲۷۰ هـ.ق.) تعمیر و بازسازی شده‌است . (نقشه ش ۱۱۰ پایین) بنا با مصالح آجر و ساروج و گل ساخته شده و دارای طرحی مستطیل شکل با درگاهی در میانه هر ضلع و پوششی گنبدی است.

قلعه‌ها در شهرستان تربت جام

قلعه گبری تربت جام: این قلعه بر فراز کوهی در ۱ کیولمتری روستای قلعه گبری ، در جنوب غربی پل خاتون قرار دارد . این دژ بایستی از دژهای اسماعیلیه باشد . قلعه شامل تأسیسات زیست دراز مدت، مانند حوض ساروجی یا سنگی و ...نیست و تنها نیاز فوری و روزمره ساکنانش را برآورده می‌کرده‌است
قلعه گوش لاغر تربت جام:در بیرون روستای گوش لاغر ، بر سر راه مشهد ـ صالح آباد و در ۱۱ کیلومتری شمال غرب آن ، بر روی یک تپه سنگی قرار دارد. از این قلعه یک محوطه مستطیل شکل ۱۵۰ * ۱۰۰ با یک برج خراب به بلندی حدود ۵ متر دیده می‌شود. سفال‌های لعابدار ، با نقش‌های کنده زیر لعاب، که در این قلعه دیده شده، دیرینگی قلعه را به سده‌های نخستین اسلامی می‌رساند، یعنی به حدود ۱۰۰۰ سال پیش و سده‌های سوم و چهارم هجری قمری.
قلعه زورآباد تربت جام: قلعه زورآباد در کنار صالح آباد قرار دارد. این دژ از خشت و گل ساخته شده‌است . حصار شرقی ویران شده، ولی حصار غربی پابرجاست، در هر گوشه حصار ، برجی دو سه طبقه ساخته شده‌است.
قلعه استادی تربت جام: در روستای استاد، در ۸۶ کیلومتری شهر تربت جام و ۲۳ کیلومتری جنت آباد و به فاصله چند کیلومتری غرب هریرود قرار دارد. امروز از آبادی استاد یا استای اثر برجسته‌ای دیده نمی‌شود ولی در آن محل بر فراز کوهی، قلعه‌ای نظامی و نیمه ویران و شاید از دوران صفوی وجد دارد. در پایین دست قلعه بازمانده آبادی‌های دیگری دیده می‌شود، با سفال‌هایی از دوره سلجوقی و تیموری.

تپه‌های باستانی در شهرستان تربت جام

تپه شور قلعه تربت جام: در ۳۰۰متری جنوب غربی روستای شور قلعه که در ده کیلومتری غرب پل خاتون است قرار دارد . ظاهراً تپه شور قلعه یکی از سکونت‌گاه‌های مردمان باستانی است که به گفته «گیرشمن» از طریق دره کشف رود خود را به درون ایران کنونی رسانیده‌اند. چون در یک جای تپه که به طور تصادفی خاک‌برداری شده لایه‌های نمایان‌گر وجود بازمانده فرهنگ پیش از تاریخ دیده می‌شود.
تپه صدرآباد تربت جام: در کناره جنوب کشف رود ، در ۳ کیلومتری غرب پل خاتون قرار دارد. در کاوش‌های غر مجاز ، آجرهای سرخ رنگ ۵ * ۲۵ * ۲۵ سانتیمتر در آن پیدا شده‌است . در این تپه سفال‌های بدون لعاب با نقش برجسته قالب‌زده و دارای نقش‌های نیم استوانه‌ای و باندهای عمودی برجسته هستند ، که تزیینات روی ظرف‌های نقره ساسانی را به یاد می‌اورند . این تأثیر از هنر دوران ساسانی مربوط به سده‌های نخستین اسلامی است.
تپه جهانگیرآباد تربت جام: در ۷ کیلومتری جنوب شرقی پل خاتون و دو کیلومتری غرب گرماب قرار دارد. این تپه برای کشاورزی هموار شده ، ولی در نقاط بلند آن، قطعه سفال‌هایی دیده می‌شود که شبیه سفال‌های تپه صدرآباد و مربوط به سده‌های نخستین اسلامی است.
تپه طلایی تربت جام: در سه کیلومتری گوش لاغر ، در کنار روستای شورستان قرار دارد. سفال‌های تپه طلایی شورستان، بیش‌تر بدون لعاب و دارای نقش‌های قالب زده و مهری هستند که این گونه سفال‌ها مربوط به سده‌های سوم تا اوایل هفتم هـ.ق. است. در غرب تپه، که خاک‌برداری شده، دیواری از خشت و گل به چشم می‌خورد و در همان محل تکه‌های آجر نیز دیده می‌شود. در میان انبوه سفال‌ها ،یک سفال نخودی رنگ دست ساز مربوط به پیش از تاریخ نیز به دست آمده که اگر از جای دیگر به آن جا منتقل نشده باشد، دیرینگی تپه طلایی را به پیش از تاریخ هم می‌رساند. بیش از پنجاه گونه نقش گوناگون قالبی روی سفال، چندین قطعه ظرف سفالی و یک قطعه توپی کوره سفال‌گری، یک عدد هر سالم زیبا و سفال لعاب‌دار در تپه طلایی پیدا شده‌که همگی گویای یک استقرار مدنی دراز مدت از پیش از اسلام تا سده ۷ هـ.ق. ، در آن محل است.
تپه قشه توت تربت جام: در ۱۰ کیلومتری صالح آباد و ۷۷ کیلومتری شمال شرقی شهر تربت جام ،بر سر راه آن دو شهر قرار دارد. برش‌هایی که در اثر خاک‌برداری در بخش جنوبی محوطه ایجاد شده، تا ژرفای زیاد، لایه‌های خاکستر و خاک سوخته به همراه سفال و استخوان را نمایان کرده‌است. سفال‌های قشه توت از نظر گوناگونی در فرم ، نقش‌های بسیار و دیرینگی به دو دسته بزرگ پیش از تاریخ و تاریخی بخش می‌شوند. در میان انبوه سفال‌های نقش دار تپه جنوبی، قطعه‌ای از کف یک ظرف کوچک مرمری سفید و یک صافی کوچک سفالی و نیمی از یک دوک گلی نیز به‌دست آمده‌است. با بررسی محوطه‌های پیش از تاریخ شمال شرق و شرق ایران روشن می‌شود که سفال‌های تپه قشه توت، از نظر نقش و فرم، با سفال‌های تپه‌های آنو ، در نزدیکی عشق آباد ترکمنستان ، محمد آباد مازندران، شهر سوخته سیستان، کویته پاکستان ،نمازگاه ، آق تپه در ترکمنستان قابل مقایسه‌است که در مجموع نزدیک هستند با سفال‌های طبقه دوم سیلک و از دوران کالکولیتیک. اما در جزییات،تأثیر پذیری بسیاری از اشیاء به دست آمده در شهر سوخته سیستان ، قابل دیدن است. از جمله قطعه‌ای از ظرف کوچک مرمری‌که نمونه آن به فراوانی در میان آثار به دست آمده از شهر سوخته سیستان دیده می‌شود

آرامگاهها و امامزاده‌ها در شهرستان تربت جام

آرامگاه میر غیاث الدین تربت جام: روستای بزد در ۱۷ کیلومتری جنوب غربی تربت جام قرار دارد. در داخل قبرستان این روستا ، بنایی است که به مقبره «میر غیاث الدین» معروف است و قبری در فضای باز و بیرونی ایوان آن جای دارد . نقشه بنا ، مربع شکل و به ابعاد ۵/۱۳ * ۵/۱۳ متر است . به نظر می‌رسد که این بنا در دوره صفوی ساخته شده و در دوره‌های بعدی تزییناتی بر آن افزوده شده باشد. این بنا احتمالاً به عنوان مسجد و نمازخانه کاربری داشته‌است.
آرامگاه خواجه عزیزالله تربت جام: این مقبره در یک کیلومتری جنوب شرقی مجموعه شیخ جام و در میان گورستانی قرار دارد که در نزدیکی آن ، بقایای یک ایوان باستانی واقع است . نقشه این بنا به صورت مستطیل است که ابعاد خارجی آن ، ۱۰/۱۳ * ۱۷ متر و ابعاد داخلی‌اش ۵/۱۳ * ۵/۱۴ متر است . در نمای اصلی این بنا ، ایوانی با تاق آهنگ به عرض ۳۰/۵ و ارتفاع ۹۰/۷ متر وجود دارد. در اضلاع چهارگانه بنا ،شاه نشین‌ها و در زوایای آن، غرفه‌هایی از بطن دیوار درآورده‌اند. این بنا فاقد هر نوع تزیین است ؛ تنها تزیینات آن ، منحصر به نحوه ارائه و نمایش تویزه‌ها (یزدی بندی) و سه کنج‌ها است . داخل بنا روکشی گچی داشته‌است . راه ارتباط این بنا با ایوان مجاور آن ، از طریق درگاه‌هایی بوده که در ضلع جنوب غربی و داخل ایوان تعبیه شده بود و امروزه به جز درگاه داخل ایوان ،بقیه آن مسدود شده‌است. شخص مدفون در این بنا ، «خواجه زیدن الدین عزیز الله بن قطب الدین محمد زاهد بن صفی الدین محمود بن ابوالمعالی بن رضی الدین احمد بن قطب الدین محمد بن رضی الدین احمد متولی بن شهاب الدین اسماعیل بن قطب الدین محمد بن شمس الدین مطهر بن شیخ الاسلام احمد نامقی جامی» است که سلوک وی به طریقه «نقشبدنیه» و معاصر «سلطان حسین بایقرا» بوده‌است و در بیست و هفتم ربیع الثانی سال ۹۰۲ هـ.ق. درگذشته‌است . تاریخ ساخت بنا نیز به نظر می‌رسد مربوط به نیمه اول قرن دهم هجری باشد.
مجموعه آرامگاهی تربت شیخ جام تربت جام: زیارتگاه احمد بن ابوالحسن شیخ احمد جامی (۴۴۱-۵۳۶ هـ.ق.) در شهرستان تربت جام ، در میان جاده مشهد به هرات قرار دارد و مشتمل بر ده بنای تاریخی است که در اطراف یک حیاط وسیع مجتمع شده‌است . قبر خود شیخ ، بدون هیچ گونه بنایی ، به صورت روباز در مقابل ایوان عظیمی قرار دارد.
زیارتگاه شیخ احمد: یکی از مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم هجری به اوج شکوفایی خود رسید. مجموعه ، مشتمل بر ساختمان‌هایی است که در اضلاع غربی و شمالی حیاطی مستطیل شکل و بزرگ گرد آمده‌است و در قلب مجموعه ، گنبد خانه با ایوانی در جلوی آن قرار دارد. در طرفین ایوان ، دو بنا به نام‌های مسجد کرمانی و گنبد سفید یا مسجد رواق ، قرار دارند. در جبهه غربی گنبدخانه ، سراچه؛ در سمت مشرق آن مسجد عتیق، و در جبهه جنوبی ، مسجد جامع جدید واقع شده‌است که شبستان گنبددار آن با گنبد خانه مزار ، بر روی یک محور که از در ورودی مجموعه شروع می‌شود. قرار دارند . در جبهه غربی صحن بزرگ مقابل ایوان مزار ، بنایی موسوم به گنبد سبز که قسمتی از مدرسه جلال الدین فیروز شاه است ، قرار دارد. در جلوی مجموعه نیز سر در ورودی و در مقابل آن ، آب انباری واقع شده‌است . علاوه بر این‌ها ،بناهایی شامل دو خانقاه از امیر تیمور در جبهه شرقی مزار ، و مدرسه‌ای از علاء‌الدین محمد فریوندی ـ وزیر خراسان در زمان ابوسعید و طغاتیمورخان ـ و نیز مدرسه دیگری در جبهه مقابل مدرسه فیروز شاه و متصل به مسجد جامع عتیق که توسط شخصی به نام «امیر شاه ملک» ساخته شده‌است ، وجود دارد.
مرقد شیخ احمد جامی نامقی تربت جام: پس از آن که شیخ احمد نامقی ـ عارف مشهور ـ در سال ۵۳۶ هـ.ق. درگذشت ، او را در جلوی دروازه معدآباد به خاک سپردند. قبر شیخ که امروزه در جلوی ایوان قرار گرفته ، با اجر و گچ به طول ۲۰/۵ و عرض حدود ۲ و ارتفاع حدود ۱ متر ساخته شده‌است و در کنار آن ، درخت پسته کوهی کهنسالی قرار دارد که زایران تربت شیخ ، اعتقاد خاصی بدان دارند . دو سنگ قبر افراشته سفید رنگ بر بالای سر و پایین پای مرقد وی نشانده‌اند که بر روی آن‌ها کتیبه‌هایی به خط کوفی و نستعلیق نوشته شده‌است و حواشی و قسمت‌های مختلف آن با گل و برگ و طرح مارپیچی و مقرنس زینت یافته‌است . بر گرداگرد مزار شیخ ، معجری سفید رنگ به طول ۸ متر و ارتفاع ۵۰ سانتی‌متر کشیده‌اند و به فافصله هر یک متر آن ، ستون سنگی سیاه رنگی قرار داده‌اند که تعداد آن‌ها ۱۸ عدد است و بر روی برخی از آن‌ها که در جبهه رو به روی صحن قرار دارند ، کتیبه‌هایی به خط ثلث و نستعلیق دیده می‌شود.
آرامگاه خواجه حسام تربت جام: در ۱۸ کیلومتری شمال شرقی صالح آباد، رشته کوه کناری هریرود پهلو گشوده و دره و گذرگاهی ساخته‌است و برابر آن آبادی بزرگی پدید آمده و قراول‌خانه‌ای دایر بوده‌است و چون در سده ۸ هـ.ق. خواجه حسام الدین، حسن بن علی بن محمد شافعی ابیوردی، از شاگردان ملا سعد تفتازانی در آن جا به خاک سپرده شده، از آن پس نام خواجه حسام را یافته‌است . آرامگاه خواجه حسام به گونه چهار طاقی بزرگ، از آجر ساخته شده و رکن الدوله ،والی خراسان ، که در سال ۱۲۹۹ هـ.ق. ، از این محل دیدن کرده‌است، نوشته‌است این چهار طاقی رو به خرابی است

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان تایباد

شهرستان تایباد یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران می‌باشد. مرکز این شهرستان، شهر تایباد است. باخزر و کاریز دو شهر دیگر آن هستند. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۱۴۵٬۹۹۲ نفر جمعیت داشته است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان تایباد

  دهستان پائین ولایت
  دهستان کرات

شهرها: تایباد و کاریز

بخش باخرز

  دهستان باخرز
  دهستان بالا ولایت

شهرها: باخرز

بخش میان ولایت

  دهستان دشت تایباد
  دهستان کوهسنگى

شهرها: مشهد ریزه

درباره تایباد

شهر تایباد با سابقه و قدمت طولانی خود و دارا بودن آثار و بناهای تاریخی از جمله شهرهای کهن این مرز و بوم می باشد. این شهر در مسیر ارتباطی تربت جام، فریمان، سنگان، خواف، تربت حیدریه به مشهد متصل می شود.

تاریخچه و علل پیدایش شهر تایباد در بررسی گذشته شهر تایباد در کتب تاریخی ( حبیب السیر و نفحات جامی ) تایباد از جمله مراکز قدیمی ایران زمین می باشد و در حدود 700 سال پیش جمعی از اقوام مغول در این آبادی که به نام مغول آباد بوده زندگی می کردند. این قوم به علت بروز بیماری طاعون در افغانستان محل سکونت خود را ترک و به جنوب ایران رفتند و ده آباد آنان مدتی ویران بوده تا این که شخصی به نام تائب به فکر تجدیدبنا و عمران تایباد کنونی و سهل آباد آن عصر می افتد. لیکن این بار هم به علت ناامنی های مرزی دیر یا زود به ویرانی کشیده شده و مردم ساکن آن به اطراف متفرق می شوند تا این که هنگام حمله حسام السلطنه به هرات در سال 1380 هجری و کوچاندن ایرانیان مقیم هرات به تایباد باز این ده ویرانه اعتباری پیدا می کند و چون مرکز حکام محلی قرار می گیرد از اطراف و اکناف علما و دانشمندان به آن جا روی می آورند.

روند توسعه فیزیکی و مراحل توسعه شهر شهر تاریخی تایباد دارای قدمت و سابقه طولانی بوده و در گذشته خود دارای تغییرات زیادی بوده است و حمله اقوام بیگانه وقوع خشکسالی و سایر حوادث دیگر از جمله تغییرات عمده در این شهر می باشد و با تغییرات حرکت جمعیتی شهر باعث رشد و شکوفایی در زمان های خاصی و یا افول در زمان های دیگر گردیده است. رد بخش های دیگر در مورد هسته اولیه شهر و مراحل رشد آن بیش تر بحث خواهد شد. محدوده شهرستان تایباد در سالیان گذشته شاهد پیش آمدها و حوادث تاریخی فراوان بوده است. از جمله حوادث مهم گذشته حمله قوم مغول، اسکندر، عرب ها، تاتارها، ترکمن ها به این منطقه بوده است. در گوشه و کنار این شهر و روستاهای اطراف این شهرستان ترکیبی از تیره های تیموری، جلالی، یوسفی، یعقوبی، یحیایی و رسولی وجود دارد. وجود قبرستان های طایفه ای وسیع در گوشه و کنار شهر و اطراف نشان از وجود جمعیت های گوناگون در گذشته دور دارد. قبرستان ها و از این جهت طایفه ای خوانده اند که هر تیره و هر خانواده بزرگ و گسترده برای خود گورستانی دارد و طبق گفته افراد محلی کم تر دیده شده که مثلاً هیأتی از طایفه تیموری را در کنار یعقوبی ها به خاک سپرده باشند. نژاد مردم شهر تایباد از نوع سفیدپوست و تیره مدیترانه ای است و به علت نزدیکی به شمال شرق ایران تحت تأثیر این دو منطقه قرار گرفته است. زبان مردم شهر تایباد فارسی دری است و به لهجه خراسان جنوبی ( هم ریشه لهجه بیرجندی و قاینی ) ‌صحبت می نمایند.

مردم شهر تایباد مسلمان ( 9ر99% ) و اکثریت آن ها اهل تسنن و حنفی مذهب می باشند. از جمله خصوصیات اعتقادی آن ها، پایبندی به اعتقادات مذهبی و فرامین دینی می باشد. وجود مدرسه علیمه در شهر و طلاب علم که کار بحث و تحقیق و تفسیر و فقه حنفی را دنبال می کنند در استحکام اعتقادات دینی و اسلامی مؤثر می باشد. از مساجد قدیمی شهر که قدمت تاریخی دارند در ایام و مناسبت های مذهبی جهت اجرای مراسم مذهبی استفاده می شود.

شهر تایباد مرکز شهرستان تایباد می باشد واولین نقطه شهری این شهرستان است. این شهر در موقعیت جغرافیایی 60 درجه و 45 دقیقه طول جغرافیایی و 33 درجه و 34 دقیقه عرض جغرافیایی در 60 کیلومتری جنوب تربت جام و 225 کیلومتری جنوب شرقی مشهد واقع شده است. ارتفاع این شهر از سطح آب های آزاد 900 متر گزارش شده است. وضعیت آب و هوایی: میزان بارندگی در دوره آماری بیست ساله(74-54) شهرستان180/5 میایمتر می باشد.این شهرستان در تابستان تحت تاثیر بادهای صد و بیست روزه سیستان قرار می گیرد که باعث افزایش گرد و غبار هوا و وارد شدن خسارت به مزارع صیفی کاری می گردد. میانگین دمایی شهرستان(74-54)16/4 درجه سانتیگراد می باشد. بیشتر بارندگی در ماههای بهمن -اسفند و فروردین صورت می گیرد.بیشترین دمای اندازهگیری شده 47/5 درجه سانتیگراد و کمترین آن 24- سانتیگراد اندازه گیری شده است.

شهرستان‌های استان خراسان رضوی

شهرستان بردسکن

شهرستان بَردَسکَن از شهرستان‌های استان خراسان رضوی می‌باشد. مرکز این شهرستان شهر بردسکن است. در سال ۱۳۸۵، این شهرستان تعداد ۶۹٬۵۵۱ نفر جمعیت داشته است.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان بردسکن

  دهستان کنارشهر
  دهستان کوهپایه (بردسکن)

شهر: بردسکن

بخش شهرآباد

  دهستان جلگه
  دهستان شهرآباد

بخش انابد

  دهستان درونه
  دهستان صحرا

شهر: انابد